Bol.com AlgemeenBol.com Algemeen

Elektronica inrichten werkplaats

Wanneer u elektronica als hobby wilt gaan beoefenen dan is het handig om uiteindelijk een eigen werkbank / hobbyhoek te hebben met een tafel, gereedschappen, onderdelen, meetapparaten, voeding op één plek waar u rustig en veilig kunt werken aan uw hobby. Naast een werktafel en een stoel is het vaak ook handig om goede verlichting te hebben, een groep goed geaarde stopcontacten, ruimte om onderdelen op te slaan en een soldeerstation en meetapparatuur aan te schaffen. Het hoeft niet een professioneel lab te worden, op deze pagina geeft ik een overzicht hoe ik zelf een elektronica werkplaats op zonder heb ingericht. Vriendelijke groet,

Werkplaats inrichten

elektronica werktafelIk heb zelf een kleine werkplaats op zolder waar nog een paar meter ruimte over was. Mijn werkbank is een oude houten tafel en de rest van de inrichting is wat ladekastjes (van de Xenos) en oude houten kastjes. Daarnaast heb ik een laden kastje gekocht (ooit bij de Action) en diverse assortiment dozen besteld via Internet om de onderdelen netjes op te kunnen bergen, soort bij soort en oplopende waarden. Gereedschap heb ik ook op diverse plaatsen gekocht, het belangrijkste is natuurlijk een soldeerbout. Ik had nog een pittig Weller soldeerboutje van 60 Watt met een redelijk grote punt voor het zwaardere werk, maar voor fijne elektronica heeft u toch een iets subtieler soldeerboutje nodig. Het liefst met een mooie fijne punt en in temperatuur regelbaar, met houder en schoonmaak sponsje en dan komt u snel op een soldeerstationnetje uit. Deze zijn online te koop maar ik heb dit kleine soldeerstation van 48 Watt in Utrecht bij een elektronicazaak gekocht omdat ik het toch even goed wilde bekijken en omdat het een leuke aanbieding was. Ik ben zeer tevreden over dit boutje, het tin koop ik meestal op rol online in de aanbieding en soms laat ik ook een rol meekomen bij een bestelling uit China. Ik heb een paar diktes van tin op voorraad afhankelijk van het soldeerwerk wat ik moet doen. Een desoldeerpompje is ook wel handig wanneer u teveel aan tin wilt verwijderen of componenten wilt verwijderen.

Naast de soldeerbout is ook een universeelmeter of multimeter een onmisbaar instrument in onze hobby elektronica werkplaats. Deze zijn in heel veel prijsklasse te koop, zowel analoog (met een wijzerplaat) en digitaal. Ik ga al jaren alleen nog maar voor digitaal al was het alleen maar om afleesfouten te voorkomen. Met deze meter kunt u wisselspanning, gelijkspanning, stroom en weerstand meten en vaak zit hier ook nog en eenvoudige transistortester op. Ik heb op de meetpennen nog een aantal verlengsnoertjes gemaakt met krokodillenklemmen en kleine klipjes om ze vast te kunnen zetten in de schakeling. Het is vaak handig om de massa pen vast te zetten zodat u met de andere pen vrij kunt prikken in een schakeling. U kunt uw proef schakelingen natuurlijk in het begin met batterijen voeden en kleine voeding printjes gebruiken maar uiteindelijk is het gemak van een regelbare voeding toch veel handiger. Waaru op moet letten is het regelbereik van de spanning voor uw wensen, (ik heb zelf tot 35 Volt genomen want dat was voor mij voldoende), de maximale stroom en vooral of de voeding kortsluitvast is. Van het kortsluitvast zijn heb ik al meerdere keren profijt gehad, zeker wanneer ik aan het experimenteren ben. Naast een regelbare spanning is een regelbare stroom ook wel handig. Let er wel op dat deze voedingen niet goedkoop zijn en deze zeker meer dan 50 euro kosten. Dit is een investering voor langere tijd en u moet zeker goed nadenken over wat u ermee wilt gaan voeden. Ik heb ook hier weer meerdere verloopstekkers en aansluitpennen gemaakt voor verschillende schakelingen.

componenten testerWat luxe maar zeker heel handig is een componenten tester. Deze heb ik in China gekocht en het kan veel soorten componenten herkennen en testen. Het heeft de waarde aan maar ook vaak bij transitoren en fet's de aansluitingen en het type aan. Ik gebruik het vaak ook om weerstandwaardes (ik ben een beetje kleurenblind en bijziend) te lezen, dit is handiger dan een universeelmeter omdat er geen schaal ingesteld hoeft te worden. Wanneer u een component niet meer vertrouwd is het handig om een componenten tester te hebben, zeker wanneer u ook aan dingen wilt gaan repareren. Het maakt niet uit hoe u het component in het ZIF voetje zet, de meter zal automatisch het component scannen en herkennen, reuze handig.

osciloscoopEen oscilloscoop is ook een onmisbaar instrument maar ook redelijk duur, gelukkig zijn er voor laaffrequent toepassingen ook goedkopere alternatieven. Met een oscilloscoop kunt u bijvoorbeeld audio signalen controleren op vervorming maar ook de frequentie en vorm van digitale pulsen bekijken. Soms komt het voor dat door capaciteit van kabels of printbanen pulsen afgevlakt worden waardoor digitale schakelingen niet meer goed reageren. Ook kan het handig zijn om bijvoorbeeld bij pulsbreedte aansturing de puls/pauze verhouding visueel waar te kunnen nemen. Ook wanneer u digitale lijnen wilt controleren op signaal is het handig om te prikken met een oscilloscoop. Ik heb zelf een goedkope DSO138 die ik in China besteld heb, deze was al gemonteerd en werd geleverd met een doorzichtige kast. Deze kleine digitale scope heeft 1 kanaal, een analoge bandbreedte tot 200 kHz, gevoeligheid van 10 mV/div tot 5 V/div en een tijdbasis: 50 s/div tot 10 µs/div. Dit voor laagfrequent toepassingen meer dan voldoende en neemt ook niet veel ruimte op de werktafel in beslag.

Gereedschap als verschillende tangen, striptang, diverse schroevendraaiers in verschillende formaten, pincet, schaar, zaagje enz. kunt u bij elke bouwmarkt (maar ook online) kopen. Let wel op dat de kwaliteit van bepaalde goedkope setjes wel te wensen overlaat. Goed gereedschap is iets waar u langere tijd plezier van zult hebben en dit kunt u ook langzaam bij elkaar sparen. Een goed en fijn kniptangetje en een goede striptang is wel belangrijk. Dingen als breadboardjes en draad setjes hiervoor kunt u vaak eenvoudig online bestellen, maar ook bij een goed gesorteerde elektonica zaak kopen.

Componenten voorraad

componenten voorraadWanneer u begint heeft u meestal niet zoveel elektronica componenten op voorraad, maar door telkens wanneer u iets nodig heeft er meerdere stuks te kopen groeit de "grijvoorraad" snel. Het is dan nuttig om een aantal assortiment dozen te hebben en eventueel een ladenkastje om onderdelen gesorteerd op te slaan en van goede stickers te voorzien zodat u snel uw componenten kunt vinden. Ook is het handig om bij een aanbieding een aantal componenten te kopen, die u misschien niet onmiddellijk nodig heeft maar altijd handig zijn om op voorraad te hebben. Zo heb ik een ruim assortiment batterijen, batterijhouders, verschillende lipo cellen e.d. op voorraad omdat deze altijd wel nodig zijn. Ook heb ik een grote assortiment bak met stekkers, pluggen, schakelaars, montagepennen, montagemateriaal die ik regelmatig aanvul. U kunt niet alles op voorraad hebben maar wel de meest gangbare onderdelen, vaak ik het handig om mede hobbyisten te kennen om af en toe eens een ontbrekend onderdeel te kunnen "lenen" of kopen. Ik heb zelf ook een redelijke voorraad aan onderdelen en lever deze ook wel tegen een klein beetje meer dan de kostprijs aan collega's en kennissen. Het is vooral niet de bedoeling om een bijna webwinkel te beginnen. Hier staat een overzicht van mijn voorraad met een beschrijving waarom ik ze heb en hoe ik ze bestel.

De goedkoopste basis componenten zijn meestal weerstanden, deze heeft u bijna voor elke schakeling nodig en het is dus altijd handig om de hele E12 reeks in assortiment bakken op voorraad te hebben. Ik bestel zelf vaak weerstanden per tien stuks wanneer ik een afwijkende waarde nodig heb, maar ook bestel ik regelmatig een assortiment weerstanden uit China. Hier koopt u vaak voor slechts een paar euro een set van 600 weerstanden met 20 van elk soort. Wanneer u dit een paar keer doen (mee laten komen met andere bestelling zodat de verzendkosten ook wegvallen) heeft u van alle waarden snel 30 tot 40 stuks op voorraad wat altijd handig is. Ik heb op de achterkant van de vakjes van de bak de waarde van de weerstand geschreven zodat ik ze snel kan vinden en niet loop te zoeken en meten wanneer ik er een nodig heb. Dit kost even tijd maar is daarna erg lang heel prettig. Zoals ik als scheef heb ik bijna alleen maar een kwart Watt weerstanden en 5 a 10 % afwijking, wanneer ik precies nodig heb dan meet ik wel een aantal na tot ik de beste waarde heb gevonden. Daarnaast heb ik in deze bak ook tientallen LDR weerstanden liggen omdat deze ook vaak handig zijn om op voorraad te hebben. Ook heb ik een paar waarden buiten de E12 reeks omdat ik deze ooit een nodig had en ik geen zin had om met serie en parallel schakelingen de juiste weerstand te "maken".

Ook heb ik een redelijk groot assortiment trimpotmeters. Hier durven sommige bedrijven toch forse prijzen (per stuk) voor de vragen, ik koop deze meestal (net als weerstanden) in een assortiment van 100 van de meest voorkomende waarden en een paar heel hoge en lage waarden koop ik in tientallen los in. Ook hier heb ik elke waarden bij elkaar in elk hun eigen vakje, maar wel meerder verschillende types van dezelfde waarde in hetzelfde vakje. Ook hier heb ik de waarde op een plakker achter in het vakje geplakt om snel te kunnen pakken zonder om te moeten rekenen.

Onderdelen die u ook vaak nodig heef zijn elco's (Elektrolytische condensator) die in veel schakelingen voorkomen. Deze condensatoren hebben ook wel de neiging om te overlijden, door te slaan of uit te drogen na vele jaren gebruik en bij reparatie zijn dit vaak onderdelen van oude apparaten die vervangen moeten worden. Elco's zijn er ook in vele standaard waarden tussen de 0,1µF tot 1000µF en diverse spanningen en ook deze koopt ik in meerdere eenheden wanneer ik een waarde niet op voorraad heb, maar ook bestel ik regelmatig assortimenten van 200 stuks van diverse waarden. (Ook weer meestal in China). Deze heb ik ook in een assortiment bak gedaan met oplopende waarden waarbij ik meerdere spanning varianten bij elkaar doe in één bakje om het aantal vakjes te beperken. Ook sloop ik regelmatig oude printplaten en vooral de elco's die nog goed zijn stop in lege potjes op de reserve plank als allerlaatste mogelijkheid om een waarde die ik niet op voorraad heb te vinden. Demonteren van oude printen zie ik als een soort bezigheidstherapie.

Naast elco's heeft u ook vaak kleine keramische (kleine capaciteit, hoge doorslagspanning) condensatoren nodig, meestal als stabilisator (ontstoor) elementen in een voedingspanning lijn, zoals bij veel computer borden maar ook in filters e.d. In veel schakelingen komen ze voor een ook hier is er een redelijk aantal standaard waarden die u met gemak op voorraad kunt hebben tussen de 10 pF en 220 nF. Ook deze koop ik vaak in een assortiment, in Nederland als dit in de aanbieding is of in China. Vaak zijn deze condensatoren zo klein dat de waarde moeilijk te lezen is en dus bewaar ik ze vaak in losse zakjes in een assortiment doos. Bij het bepalen / controleren van de waarde gebruik ik vaak de componenten tester, die is vaak sneller dan turen door een vergrootglas. Ook deze onderdelen sneuvelen vaak op oude schakelingen, een collega van mij heeft ooit eens een oude computer weer tot leven gewekt door simpelweg alle condensatoren te vervangen, waarna het apparaat het weer prima deed.

Er zijn vele types transistoren, maar veel transistoren zijn redelijk uitwisselbaar. Vaak loont het zich even om de specificaties naast elkaar te leggen, een beetje verschil maar vaak niet zoveel uit voor de gehele schakeling. Belangrijk is wel om te kijken of de toepassing van de transistor gelijk is, bijvoorbeeld audio, hoogfrequent of schakelend en of deze PNP of NPN is. Ook hier gaat op dat ik meestal een stuk of 10 bestel wanneer ik er één nodig heb en dat ik assortiment doosjes met gangbare versies koop. In deze doosjes hier zitten er 10 stuks van 10 verschillende gangbare transitoren in één assortiment doos. In het andere assortiment doosje zitten weer tien keer tien andere gangbare transistoren. Zo heeft u de meest gangbare transistor (of vervanger) op voorraad. Ik gebruik transitoren vaak als schakeltransistor en met dit assortiment ben ik redelijk goed voorzien. Daarnaast haal ik veel transitoren van oude printen die ik in een potje als echt uiterste nood reserve bewaar.

Fets heb ik in één soort erg ruim (meer dan 50) op voorraad en dat is de N-channel variant de 2N7000 die universeel toepasbaar is. Ik gebruik deze om vanuit ic en processoren dingen die hogere stromen nodig hebben (zoals relais en meerdere led) aan te sturen en eigenlijk overal waar ik met een lage stroom (op basis van spanning alleen) een hogere stroom wil schakelen. Ik heb ook nog een high power variant liggen maar die gebruik ik bijna nooit. Ook wanneer ik een PWM motor sturing nodig heb en weinig ruimte dan gebruik ik vaak in plaats van een driver IC twee fets om de motoren aan te sturen. Deze fet is één van mijn meest gebruikte onderdelen in mijn eigen bedachte schakelingen en elektronica projectjes.

Een assortiment doos heb ik voor zowel diodes, leds, en kristallen omdat ik hier maar een paar type's heb. Ik heb alle kleuren leds in één bakje liggen en ook hier heb ik assortimenten (100 stuks van diverse kleuren) besteld. Een apart bakje voor infrarood leds en infrarood transistoren en een flink aantal CNY70 Ir modules omdat ik deze vaak gebruik in bijvoorbeeld een lijnenvolger. Ook heb ik een apart bakje voor meerkleuren leds. Van de diodes heb ik een paar gangbare waarden tussen de 1n7002 tot 1N4007 op voorraad en kristallen hen ik in waarden tussen 4, 8, 12, 16 en 20 Mhz liggen voor de processoren zoals de atmega en de attiny.

In een assortiment doos zitten de standaard IC's die ik vaak gebruik zoals meerdere ATmega328 en de ATtiny processoren, een bakje vol 555 timer IC's die overal toepasbaar is en die ik ook vrij veel gebruik, meerdere driver IC's zoals de ULN2003, de meest gangbare TTL IC's zoals buffers, schuifregisters, decoders e.d. en veel gangbare CMOS IC's zoals de 4066 schakelaars die ik vaak gebruik om signalen te schakelen, EEpromt, Sram chips, optocouplers, analoge IC's zoals de 741 opamps. Veel van deze IC's komen voor in veel schakelingen en ook hier gaat op dat ik ze vaak in grotere aantallen bestel (vaak uit China). Dit is echt een grijpvoorraad ik heb ook een ISP programmer voor de ATmega processoren.

Voedingen heb ik in hele grote aantallen op voorraad omdat bijna elke schakeling wel een vorm van voeding nodig heeft. Ik heb een redelijk assortiment van diverse DC-DC converters van 800 Ma tot 3 A, losse kleine trafo voedingen van 220 naar 3..12 Volt, Lipo laders, en veel van mijn favoriete DC-DC step up converter boardje dat 1 tot 5 V omzet in een stabiele 5 Volt en waarmee je de batterij dus echt helemaal leeg kunt trekken bij een stabiele spanning. Deze gebruik ik in bijna alle processor ontwerpen en wanneer ik 5 Volt schakelingen wil voeden uit een 3.7 Volt Lipo cel.

Voor al mijn Arduino / raspberry / robot / microprocessor projecten heb ik vaak displays nodig, zowel grote als kleine, LED, LCD, TFT met of zonder touch screen. Zwart wit en kleur. Ook hier bestel ik een aantal als de aanbieding goed genoeg is en zo heb ik altijd een voorraad. De standaard 16 x 2 LCD gebruik ik regelmatig maar ook de kleine Oled schermen met SPI aansluiting, zeven segment displays met en zonder controller. De laatste jaren heb ik een redelijk assortiment opgebouwd en ik vul deze ook af en toe weer aan als er weer eens een leuke aanbieding is.

Voor al mijn Arduino / robot / microprocessor projecten heb ik daarnaast ook nog een ruime verzameling shields liggen, van licht, temperatuur, PIR motion, driver, gyroscope, 1 W versterkertjes, PWM schields, motor shields, bluetooth shields, Wifi shields en de meeste sensoren schields heb ik op voorraad. Soms overgebleven uit een oud project, soms overgenomen van ieman die het niet meer nodig had, soms als aanbieding in China of een Nederlandse webshop besteld. Veel van deze shields zijn zowel voor de Arduino als de Raspberry Pi te gebruiken, beide gebruik ik wel in projectjes. Daarnaast heb ik alle Arduino varianten liggen, maar meestal meerder Arduino Nano boards omdat ik die erg veel gebruik. Voor kleine projectjes gebruik ik vaak de ATtiny85 en voor 3 volt projectjes de Arduino Mini op 3.3 Volt.

Ik heb nog een aantal andere assortiment dozen met de meest gangbare spanningsregelaars, een box met de meest gangbare relais per spanning 3,5,9,12 Volt, reed relais, reed switches, een box met diverse grootte motoren, met en zonder gear van 3, 5, 9 en 12 volt met diverse soorten H-brug driver boardjes, stappenmotoren met driver boards, een assortiment doos met diverse servo's, servo onderdelen en driver boards en een grote assortiment doos met alleen maar pluggen, schakelaars en aansluitmateriaal. Dit heb ik door de jaren heen gekocht in aanbiedingen, uit China en door overname van anderen.

Elektriciteitsleer en elektronica boeken

boek bestellenElektronica voor Dummies. - Elektronica is overal. Kijk om je heen, kijk in je zakken! Wedden dat je daar een vernuftig stukje elektronica in aantreft? Wil je weten hoe het werkt? De basis is simpel, dat zul je zien. In de nieuwe editie van Elektronica voor Dummies leer je in begrijpelijk Nederlands hoe elektriciteit werkt en met welke gereedschappen je goed voorbereid voor de dag komt. Ga aan de slag met de leuke projecten in dit boek en maak je de basis van elektronica eigen. Cathleen Shamieh is een elektrotechnisch ingenieur en auteur met uitgebreide ervaring op het gebied van medische elektronica, spraakverwerking en telecommunicatie. Stel je voor dat je eigenlijk niets van elektronica weet en op een dag tot de ontdekking komt dat je dat eigenlijk best wel zou willen. En dat jezelf op een efficiënte en leuke manier wil bijbrengen. Daar is dit boek geknipt voor je. Een gezond verstand, een heel klein beetje rekeninzicht, een beetje handigheid met wat simpel gereedschap. En dan word je in heldere en dagelijkse taal de wereld van de elektronica binnengeleid. Het is dus puur gericht op het zelf kunnen maken van in eerste instantie simpele schakelingetjes. Hoe bouw je een schakelingetje op en als het werkt hoe maak je er een net en definitief apparaatje van? Waar op internet haal je nog meer informatie als je die graag wil hebben? Waar zijn winkels die de onderdelen verkopen? Aan vrijwel alles is gedacht om je in staat te stellen er een leuke hobby van te maken. Aan het einde van het boek een hoofdstuk over robotjes en bijbehorende microcontrollers.

boek bestellenBasiscursus elektronica. Er zijn talloze diepgravende elektronica-leerboeken op de markt. We noemen er hier slechts één: The Art of Electronics , dat onder de titel Elektronica, kunst en kunde in vier delen bij Elektuur is verschenen. Wie echter elektronicakennis voor dagelijks gebruik wil hebben, zit op zo'n wetenschappelijk verantwoorde verhandeling waarschijnlijk helemaal niet te wachten. Laat staan op een beschrijving van de meest exotische componenten of elke denkbare variant van een principiële schakeling. Indien dit ook voor u geldt, dan is dit boek voor u bestemd: voor de beginnende elektronicus, voor de middelbare scholier, voor de hobbyist voor iedereen die ook, maar niet uitsluitend belangstelling voor de elektronica heeft. En dus voor iedereen die een korte, begrijpelijke en bovenal betaalbare inleiding tot dit interessante vakgebied wenst. Deze Basiscursus Elektronica maakt u vertrouwd met de analoge (laagfrequent-)techniek, letterlijk de basis van alle elektronica.

boek bestellenElektronica echt niet moeilijk 1, 2 en 3 - Elektronica moeilijk? De titel van dit boek geeft het antwoord! In deze 3-in-1-band wordt de elektronica vanuit de praktijk benaderd. Dat wil zeggen veel praktijk in de vorm van experimenten en een minimum aan theorie. Zo raakt u stap voor stap vertrouwd met de behandelde onderwerpen. Daarbij ontstaan gaandeweg ook een flink aantal praktisch bruikbare schakelingen. Het gaat bij de elektronicahobby tenslotte om het bouwen of uitdenken van allerlei praktische of leuke schakelingen. Aan het eind van elk deel is een aanhangsel opgenomen met aanvullende informatie en de gegevens van een groot aantal elektronische componenten, zodat na dit boek ook eigen ideeën en experimenten kunnen worden aangepakt. In deze 3-in-1-band zijn de eerste drie delen uit de serie 'Elektronica echt niet moeilijk'' samengevoegd: deel 1: experimenten met gelijkstroom deel 2: experimenten met wisselstroom deel 3: experimenten met digitale techniek.

Last update: 02-03-2020

Disclaimer: Hoewel de heer Pragt de informatie beschikbaar op deze site met grote zorg samenstelt, sluit hij alle aansprakelijkheid uit. Op de artikelen van de heer Pragt rust auteursrecht, overname van tekst en afbeeldingen is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming. Heinpragt.com is ingeschreven bij de KvK onder nummer: 73839426 en is gevestigd in Veenendaal.  Lees hier de privacyverklaring van deze site. Voor informatie over adverteren op deze site kunt u contact opnemen met: (mail@heinpragt.com).